Skip to main content

İstanbul

Suistimal Risk Yönetimi Gerçekten Gerekli mi?


Suistimal Risk Yönetimi (SRY) konusu gündeme geldiğinde uzmanların en sık karşılaştıkları sorulardan bazıları şunlardır:


“Bizim şirkette suistimal olmaz. Olsa bilirdik.”


"Biz zaten bağımsız denetim yaptırıyoruz."


"Tam tasdik hizmeti alıyoruz."


"İç denetim ekibimiz düzenli olarak denetimler gerçekleştiriyor."


Bu ifadelerin ortak noktası aynıdır:


Kurumlar çoğu zaman mevcut denetim mekanizmalarının, suistimal risklerini yönetmek için yeterli olduğunu düşünürler. Ancak burada gözden kaçan önemli bir nokta vardır:


Denetim faaliyetleri ile Suistimal Risk Yönetimi aynı amaç için çalışsalar da aynı şey değildir.


Bu ayrımı daha iyi anlayabilmek için öncelikle Suistimal Risk Yönetimi'nin ne olduğuna bakmak gerekir.


Suistimal Risk Yönetimi Nedir?


Suistimal Risk Yönetimi; kurumun maruz kaldığı suistimal risklerinin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetilmesine yönelik bütünleşik bir yaklaşımdır.


Bu süreç;


  • Risklerin değerlendirilmesini,
  • Çalışanlarda farkındalık oluşturulmasını,
  • Etik kuralların belirlenmesini,
  • Çalışan ve iş ortaklarına yönelik değerlendirmeleri,
  • Veri analizlerini,
  • İhbar ve danışma hatlarını,
  • Soruşturma prosedürlerini,
  • Müdahale ve kriz yönetimi planlarını,
  • Disiplin ve iyileştirme süreçlerini


kapsayan geniş bir çerçeve sunar.


Başka bir ifadeyle SRY yalnızca suistimali bulmaya değil;


  • Suistimali önlemeye,
  • Erken aşamada tespit etmeye,
  • Doğru şekilde müdahale etmeye,
  • Tekrarını önlemeye


yönelik bütünsel bir yönetim yaklaşımıdır.


Bu sürecin asıl sahibi ise denetim ekipleri değil, kurum yönetimidir. Çünkü suistimal riski sonuçta bir yönetişim ve kurum kültürü meselesidir.


Bağımsız Denetim Suistimal Risk Yönetiminin Yerini Alabilir mi?


Bağımsız denetimin temel amacı, finansal tabloların önemli yanlışlıklar içerip içermediği konusunda güvence sağlamaktır. Bu süreçte denetçiler, finansal tablolarda hile veya usulsüzlük kaynaklı önemli yanlışlıkların bulunabileceğini dikkate alırlar ve mesleki şüphecilik yaklaşımını benimserler.


Ancak burada kritik bir sınır vardır.


Bağımsız denetim, doğası gereği tüm suistimalleri ortaya çıkarmayı hedeflemez. Özellikle finansal tablolar üzerinde önemli etkisi bulunmayan suistimaller, bağımsız denetimin kapsamı dışında kalabilir.


Dolayısıyla bağımsız denetim son derece değerli olmakla birlikte, tek başına kapsamlı bir Suistimal Risk Yönetimi programının yerini tutamaz.


Tam Tasdik Hizmeti Suistimal Risk Yönetiminin Yerini Alabilir mi?


Tam tasdik hizmetinin temel amacı, mali tabloların ve ilgili belgelerin mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesi ve güvence altına alınmasıdır. Bu hizmet vergi mevzuatına uyumun sağlanmasına, işletmelerin haklarının korunmasına ve mali bilgilerin güvenilirliğinin artırılmasına önemli katkılar sunar.


Ancak tam tasdik hizmetinin odağı da suistimalleri önlemek, ortaya çıkarmak veya sonrasında müdahale etmek değildir.


Bu nedenle tam tasdik hizmeti ile Suistimal Risk Yönetimi birbirini tamamlayan ancak birbirinin yerine geçemeyen uygulamalardır.


İç Denetim Faaliyeti Suistimal Risk Yönetiminin Yerini Alabilir mi?


Uluslararası İç Denetim Standartları, iç denetçilerin suistimal belirtilerini fark edebilecek bilgi düzeyine sahip olmaları gerektiğini belirtmektedir. Ancak aynı standartlar, iç denetçilerin suistimal soruşturmaları konusunda uzman kişilerle aynı seviyede uzmanlığa sahip olmalarının beklenmediğini de açıkça ifade etmektedir.


İç denetim faaliyetlerinin önemli görevlerinden biri, iç kontrol sistemlerinin yeterliliğini ve etkinliğini değerlendirerek suistimal risklerinin azaltılmasına katkı sağlamaktır.


Ancak hiçbir denetim prosedürü tek başına tüm suistimallerin ortaya çıkarılmasını garanti edemez.


Bu nedenle iç denetim, güçlü bir Suistimal Risk Yönetimi programının önemli bir parçası olmakla birlikte, programın tamamını oluşturmaz.


Asıl Soru


Belki de bugün sorulması gereken soru:


"Suistimal Risk Yönetimi gerekli mi?" değil, "Kurumlar suistimal risklerini yönetmeden ne kadar sürdürülebilir olabilir?" sorusudur.


Çünkü suistimal riski yalnızca finansal kayıplarla ilgili değildir.


Aynı zamanda:


  • İtibar kaybı,
  • Çalışan güveninin zedelenmesi,
  • Düzenleyici yaptırımlar,
  • İş ortaklarıyla ilişkilerin zarar görmesi,
  • Kurum kültürünün aşınması


gibi sonuçlar da doğurabilir.


Bu nedenle kurumlar için önemli olan, bir suistimal ortaya çıktığında ne yapılacağından önce, o risklerin nasıl önleneceğini planlayabilmektir.


Sonuç


Bağımsız denetim, tam tasdik hizmetleri ve iç denetim faaliyetleri kurumsal yönetişimin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu uygulamaların her biri kurumlara önemli faydalar sağlar.


Ancak Suistimal Risk Yönetimi farklı bir ihtiyaca cevap verir.


Çünkü odak noktası yalnızca finansal doğruluk veya mevzuata uyum değil; kasıtlı aldatma, etik dışı davranış ve suistimal riskinin bütün yaşam döngüsüdür.


Bu nedenle etkili bir Suistimal Risk Yönetimi programı; denetim faaliyetlerinin yerine geçen değil, onları tamamlayan bir yapı olarak değerlendirilmelidir.


Güçlü kurumlar yalnızca hataları tespit eden kurumlar değildir. Aynı zamanda riskleri önceden görebilen, onları konuşabilen ve gerektiğinde harekete geçebilen kurumlardır.


* Haziran 2011’de KPMG Gündem dergisinde yayınlanan yazının yeniden düzenlenmiş halidir.


İlgili hizmet: Suistimal Risk Yönetimi