Skip to main content

İstanbul

Risk Kapınızı Çalmadan Önce: Gerçekten Korunuyor musunuz?


Son yıllarda sağlık konusunda farkındalığımızın arttığını görüyoruz. Artık pek çok kişi, hastalandıktan sonra tedavi olmanın değil, hastalıktan korunmanın daha etkili ve daha sürdürülebilir bir yaklaşım olduğunu biliyor. Düzenli uyku, dengeli beslenme, hijyen kurallarına dikkat etmek ve riskleri önceden fark etmek, sağlıklı kalmanın temel unsurları arasında yer alıyor.


Kurumlar için de benzer bir durum söz konusu.


Nasıl ki bireyler sağlıklarını korumak için önlem alıyorsa, kurumların da faaliyetlerini tehdit eden riskleri erken fark etmeleri ve gerekli tedbirleri almaları gerekiyor. Çünkü bazı riskler ortaya çıktığında yalnızca finansal kayıplara değil, güven kaybına ve kurum kültürünün zedelenmesine de neden olabiliyor.


Bu risklerin önemli olanlarından biri de suistimal riskidir.


Suistimal, en genel anlamıyla, kişilerin sahip oldukları görev, yetki veya kaynakları kişisel çıkar elde etmek amacıyla kötüye kullanmalarıdır. Yolsuzluk, varlıkların kötüye kullanılması, finansal tabloların manipüle edilmesi veya çıkar çatışmalarından kaynaklanan uygunsuz davranışlar bu kapsamda değerlendirilebilir.


Uzun yıllar boyunca suistimal daha çok büyük şirketlerde yaşanan istisnai olaylar gibi algılanmış olsa da, araştırmalar bunun sanılandan çok daha yaygın bir risk alanı olduğunu göstermektedir.


Türkiye'de yöneticilerle gerçekleştirilen bir araştırmada katılımcıların %81'i çalışma hayatları boyunca en az bir suistimal vakasıyla karşılaştıklarını belirtmiştir. Daha dikkat çekici olan ise bu yöneticilerin yaklaşık dörtte birinin, kariyerleri boyunca 10'dan fazla suistimal olayı deneyimlediklerini ifade etmeleridir.


Bu sonuçlar bize önemli bir gerçeği göstermektedir: Suistimal, uzakta duran bir ihtimal değil, her kurumun dikkate alması gereken bir yönetim ve kültür meselesidir.


Araştırmanın ortaya koyduğu bir diğer bulgu da kayıpların boyutuyla ilgilidir. Suistimal vakaları sonucunda ortaya çıkan zararlar bazı durumlarda oldukça yüksek seviyelere ulaşabilmektedir. Ancak uzmanlar, gerçekleştirilen incelemeler profesyonel yöntemlerle yapılmadığında tespit edilen zararların, gerçek kaybın altında kalabileceğini de vurgulamaktadır.


Öte yandan suistimalin maliyeti yalnızca finansal kayıplarla ölçülemez.


Bir suistimal vakasının ardından kurumlar; itibar kaybı, azalan güvenilirlik, artan finansman maliyetleri, hukuki süreçler ve operasyonel aksaklıklarla karşı karşıya kalabilmektedir. Bununla birlikte çoğu zaman en zor ölçülen etki, çalışanlar üzerindeki etkidir.


Çünkü güven, kurumların en önemli sermayelerinden biridir.


Çalışanlar, kuralların adil uygulandığına ve emeğin hakkaniyetle değerlendirildiğine inandıklarında kurumlarına daha güçlü bağlanırlar. Ancak bir suistimal vakası yaşandığında bu güven duygusu zarar görebilir. Araştırmaya katılan yöneticilerin büyük çoğunluğu da suistimalin çalışanların moral ve motivasyonunu olumsuz etkilediğini düşünmektedir.


Belki de üzerinde durulması gereken asıl nokta budur.


Bir kurumun finansal kayıplarını telafi etmesi zamanla mümkün olabilir. Ancak zedelenen güveni yeniden inşa etmek çok daha uzun bir süreçtir.


Araştırmaya katılan yöneticilerin büyük bölümü suistimali Türkiye için önemli bir sorun olarak değerlendirmekte, önemli bir kısmı ise önümüzdeki yıllarda riskin artacağını öngörmektedir. Bu durum, kurumların yalnızca denetim mekanizmalarını değil, etik kültürlerini ve önleyici yaklaşımlarını da güçlendirmeleri gerektiğine işaret etmektedir.


Sonuç olarak suistimalle mücadele, yalnızca bir kontrol veya denetim konusu değildir. Aynı zamanda güveni koruma, kurumsal değerleri yaşatma ve sürdürülebilir bir kurum kültürü oluşturma meselesidir.


Tıpkı kişisel sağlığımızda olduğu gibi, kurumsal yaşamda da en etkili yaklaşım risk ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek değil, risk ortaya çıkmadan önce fark etmek ve gerekli önlemleri almaktır. Çünkü bazen kurumları en fazla zorlayan şey yaşanan kayıplar değil, o kayıpların mümkün olmasına zemin hazırlayan "bize bir şey olmaz" düşüncesidir.


* Mart 2010’da KPMG Gündem dergisinde yayınlanan yazının yeniden düzenlenmiş halidir.


İlgili hizmet: Suistimal Risk Yönetimi