Skip to main content

İstanbul

İndirim Sezonu Başlarken


Bundan yirmi yıl önce, alışveriş merkezlerinin hayatımızın bu kadar merkezi bir parçası olacağını tahmin etmek kolay değildi.


Bugün ise birçok kişi için alışveriş merkezleri yalnızca alışveriş yapılan yerler değil; zaman geçirilen, sosyalleşilen, eğlenilen ve günlük ihtiyaçların büyük bölümünün karşılandığı yaşam alanları haline geldi. Bir yandan market alışverişi yapılırken, diğer yandan sinemaya gidilebiliyor, çocuklar oyun alanlarında vakit geçiriyor, farklı mağazalar arasında karşılaştırmalar yapılabiliyor.


Türkiye'nin hemen her şehrinde sayıları artan alışveriş merkezleri, beraberlerinde yeni iş modellerini ve yeni ihtiyaçları da getirdi. Her sektör kendi dinamiklerini oluştururken, bu büyüme AVM yönetimleri ile kiracılar arasındaki ilişkilerin de farklılaşmasına neden oldu.


Özellikle ekonomik koşulların zorlaştığı dönemlerde birçok AVM yönetimi, sabit kira modellerinin yanı sıra ciro bazlı kira uygulamalarına yönelmeye başladı. Bu modelde kiracılar, belirli dönemlerde elde ettikleri ciroyu AVM yönetimine bildiriyor ve kira tutarlarının bir bölümü bu beyan edilen ciro üzerinden hesaplanıyor.


İşte tam bu noktada kritik bir soru ortaya çıkıyor:


Beyan edilen ciro gerçekten doğru ve eksiksiz mi?


KPMG tarafından incelenen vakaların sonuçlarını bir araya getiren çalışmalar, incelenen vakaların önemli bir bölümünde eksik bildirimlere rastlandığını ve neredeyse tamamında bilinçli veya bilinçsiz hatalardan kaynaklanan yanlış beyanların bulunduğunu göstermektedir. Bu nedenle ciro doğrulama ve sözleşme uyum denetimleri, yalnızca Türkiye'de değil uluslararası uygulamalarda da giderek daha fazla önem kazanmaktadır.


En Riskli Alanlar


Bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmalar ve edinilen saha tecrübeleri, belirli özelliklere sahip kiracılarda hata veya uygunsuzluk riskinin daha yüksek olabildiğini göstermektedir.


Örneğin:


  • Denetim süreçlerine sıcak bakmayan ve denetim ekipleriyle iş birliği yapmakta isteksiz davranan kiracılar,
  • Muhasebe, stok takibi ve kasa yönetimi gibi alanlarda yeterli iç kontrolleri bulunmayan işletmeler,
  • Satış işlemlerinin tamamını kayıt altına alma konusunda yeterli disiplin geliştirememiş işletmeler,
  • AVM dışında da satış noktaları bulunan ve siparişlerin farklı lokasyonlardan sevk edilmesi mümkün olan şirketler,


uygun kontrol ve denetim mekanizmalarının uygulanmasını gerektiren alanlar arasında yer almaktadır.


Bu noktada unutulmaması gereken önemli konu şudur:


Bu göstergelerin varlığı tek başına hatalı veya eksik bildirim yapıldığı anlamına gelmez. Ancak risklerin doğru değerlendirilmesi ve gerekli kontrollerin uygulanması açısından dikkat edilmesi gereken işaretler olarak kabul edilmelidir.


Denetim Nasıl Yapılmalı?


Ciro denetimleri çoğu zaman yalnızca AVM yönetiminin çıkarlarını koruyan bir uygulama olarak değerlendirilebilmektedir.


Oysa etkin şekilde yürütülen bir denetim süreci, hem kiraya veren hem de kiracı için değer yaratır. Çünkü yanlış bildirimlerin önemli bir bölümü kötü niyetten değil; süreç eksikliklerinden, yetersiz kontrollerden, bilgi eksikliklerinden veya sözleşmelerin yanlış yorumlanmasından kaynaklanabilmektedir.


Bu nedenle denetimlerin amacı yalnızca uygunsuzluk bulmak değil, aynı zamanda süreçleri iyileştirmek ve taraflar arasında güven ortamını güçlendirmek olmalıdır.


Denetim metodolojileri her proje sonunda gözden geçirilmeli ve sektörün ihtiyaçlarına göre geliştirilmelidir. Ayrıca uygulanacak teknikler her kiracının faaliyet yapısına ve sözleşme koşullarına göre şekillendirilmelidir.


Bu kapsamda kullanılabilecek yöntemlerden bazıları şunlardır:


  • Ciro bazlı kira hesaplamalarının sözleşme hükümlerine uygunluğunun kontrol edilmesi,
  • Satış kayıtları, vergi beyannameleri, kasa kayıtları ve destekleyici belgeler arasındaki tutarlılığın incelenmesi,
  • Kredi kartı işlemlerinin banka kayıtlarıyla karşılaştırılması,
  • Satış, tahsilat ve stok süreçlerindeki kontrollerin değerlendirilmesi,
  • Stok hareketleri ile satış kayıtlarının eşleştirilmesi,
  • Bilgi sistemlerinde satış kayıtlarını etkileyebilecek zafiyetlerin incelenmesi,
  • İstatistiksel analizlerle olağan dışı işlem ve eğilimlerin belirlenmesi,
  • Gizli müşteri uygulamalarıyla süreçlerin test edilmesi.


Ancak başarılı bir denetimi yalnızca kullanılan teknikler belirlemez.


Denetim sürecinin, kiracının faaliyetlerini aksatmadan yürütülmesi de en az teknik doğruluk kadar önemlidir. Bu nedenle saha çalışmaları sırasında müşteri deneyiminin olumsuz etkilenmemesi, çalışanların gereksiz şekilde meşgul edilmemesi ve ticari bilgilerin gizliliğinin korunması temel ilkeler arasında yer almalıdır.


Sonuç


Ciro bazlı kira sözleşmelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, beyan edilen bilgilerin doğruluğunun güvence altına alınması daha da önemli hale gelmiştir.


Ancak bu sürecin başarısı yalnızca denetim yapılmasına bağlı değildir.


Asıl başarı, tarafların birbirlerini rakip değil, aynı ekosistemin paydaşları olarak görebilmelerinde yatar.


AVM yönetimleri için sürdürülebilir gelir ne kadar önemliyse, kiracılar için de güvenilir ve öngörülebilir bir iş ortamı aynı ölçüde önemlidir. Bu nedenle ciro denetimleri bir kontrol mekanizmasından çok, ortak çıkarların korunmasını sağlayan bir güven mekanizması olarak değerlendirilmelidir.


Karşılıklı şeffaflık, sağlıklı raporlama ve düzenli doğrulama süreçleriyle desteklenen ilişkiler, yalnızca sözleşmelere uyumu artırmakla kalmaz; uzun vadeli ve sürdürülebilir iş ortaklıklarının da temelini oluşturur.


* Aralık 2010’da KPMG Gündem dergisinde yayınlanan yazının yeniden düzenlenmiş halidir.


İlgili hizmet: İç Denetim Hizmetleri