Skip to main content

İstanbul

Etik Kodumuzu çerçeveletip mi asalım, çerçeveletmeden mi?


20 Eylül 2026

Doğru niyetle çıkılmayan yolların, çok nadir doğru hedefe ulaştığına şahit olursunuz.


İddialı bir giriş mi oldu?


“Bunun şirketlerin etik kodlarıyla ne alakası var” mı dediniz?


Aslında çok var…


İlk kez etik kodlarıyla ilgilenmeye başlamam, bundan 20 sene önceye dayanıyor.


Bu alanda ilk projem, Türkiyenin iletişim alanındaki en büyük şirketlerinden birinin, mevcut etik kodunu güncelleme projesiydi. Şirket, hem sosyal medya, dijitalleşme alanındaki gelişmeler, hem de genç çalışanlarının hayata yaklaşımındaki farklılaşmayı gözlemlemiş ve bu nedenle etik kodlarını güncellemek istemişti.


Projeye başlamadan yerli ve yabancı bulabildiğim tüm etik kodları inceledim. Etik kodu oluşturmaya başlamadan şirketin üst yönetiminin birebir görüşmeler, kalan çalışanların ise anket yoluyla fikirlerini topladım ve sonra projenin ana kısmı başladı. Çünkü hem bu projeye bütçe ve zaman ayıran şirket, hem de ben; etik kod oluşturmanın, başka dokümanlardan “kopyala / yapıştır” yapmakla mümkün olmadığını biliyorduk.


O günden bugüne pek çok etik kod oluşturma ve ondan da çok etik kod üzerine eğitim verme deneyimim oldu. Bir o kadar da mevcut etik kodların şirket kültürü içinde yaygınlaştırılması projesi gerçekleştirdik. Peki neden bu kadar emek?


Hemen dönelim niyet meselesine ve bu niyete göre sonrasında neler olabildiğine… Hepimiz kendi şirketlerimiz için sorgulayalım:


1) Etik kodumuzu oluştururken motivasyonumuz neydi?


Çerçevelenmiş etik kodumuzu şirket koridorlarında gören misafirlerimizin “ne kadar kurumsal şirket” demesi mi?


Çalışanlarımızın etik bir şirkette çalıştıklarını düşünüp huzur duymaları mı?


Müşteri gereksinimlerini karşılamak mı?


Yoksa gerçekten etik bir kurum kültürünün temellerini atmak mı?


(Çünkü bu noktada bir karar vermek gerekir: Etik Kod bir duvar süsü, bir tablo mudur, yoksa bir yaşam biçimi mi?)


2)     Etik kodumuzu kim oluşturdu?


Tüm yönetim ve çalışanların fikri alındı mı?


Bu konunun uzmanlarından destek alındı mı?


Yoksa İnsan Kaynakları Bölümü mü oturup bir öğleden sonra etik kodumuzu yazdıı?


3)     Etik kodumuz oluşturulduktan sonra şirket içinde bu konuda konuştuk mu?


Vaka çalışmaları yaptık, karmaşık sorunları etik kodumuzun gölgesinde çözmeye çalıştık mı?


Etik konusunu konuşacağımız toplantılar, eğitimler yapıldı mı?


Yoksa sadece etik koda uyacağımıza dair bir belgeye imza atmamız mı istendi?


4)     Etik kodumuza ilk uyum sağlayan üst yönetimimiz mi?


Yoksa üst yönetim karar ve davranışlarında etik koda tabi değil mi?


Etik koda uyumsuzluk durumunda tüm çalışanların karşılaştığı sonuç aynı mı, yoksa bazı çalışanlar bu uyumsuzluktan dolayı cezalandırılırken, bazılarının yaptıkları görmezden mi gelinir?


5)     Etik kodumuz bir kez yazıldı ve yıllardır aynı şekilde dokunulmaz bir doküman olarak korunuyor mu; yoksa iş hayatındaki, piyasadaki ve şirketimizdeki gelişmelere göre yaşayan bir doküman olarak güncellenmeye devam ediyor mu?


Yıllar içinde, daha önce konuşmadığımız sosyal medya, mobbing, çeşitlilik, yapay zeka gibi bir çok kavram iş hayatına girmişken, bizim etik kodumuz ilk yazıldığındaki içeriğini koruyor mu?


Etik Kod bir “peri tozu” değildir


İşte tüm bu soruların cevapları, aslında şirketimizde etik kodun nasıl konumlandığını ortaya çıkaracak ipuçlarını içerir.


Şunu net olarak bilmek gerekir; Etik Kod, şirketin tüm sorunlarını sihirli şekilde çözecek bir araç değildir. Eğitimlerde hep söylüyorum; “keşke bir parça peri tozu olsa, şirketlerin üstüne serpsek ve tüm etik sorunları bu şekilde halledebilsek”. Ama yok!


Etik kod yazmak kolaydır; yaşatmak ise sabır ve sistem ister. Kod, politika ve prosedürlerle uyumlu olmalı, eğitimlerle desteklenmeli, yöneticiler tarafından örneklenmeli ve ödül-ceza mekanizmalarıyla pekiştirilmelidir. Aksi halde, “kâğıt üzerinde etik” ile “gerçek hayatta etik” arasındaki uçurum günden güne büyür.


Eğer bir üst bölümdeki sorulara verdiğimiz yanıtlar yeterli değilse, Etik Kod yalnızca etkisiz; hatta işlevsiz bir “iyi niyet beyanı” olarak kalır.


Yaşatılmayan Kod ters teper


Ancak Etik Kod’un bundan da büyük riski, uygulanmadığında doğar. Çalışanlar, yönetimin Kod’u desteklemediğini ya da kendilerini Etik Kod’un üstünde gördüklerini fark ettiklerinde, kurallara uyanların cezalandırıldığı, uymayanların ödüllendirildiği; ya da daha doğrusunu söyleyelim, yönetime yakın olanların Etik Kod’a uysa da uymasa da ödüllendirildiği bir ters algı oluşur. Bu da suistimal riskini artırır. Kod, şirketin itibarını korumak için yazılır; ama yaşatılmadığında tam tersine, itibar ve güven kaybına yol açar.


İronik ama gerçek: “Etik Kod’a uymak” bazen şirkette en riskli davranış olabilir. İşte bu noktada, Kod’un sadece yazılı değil, yaşatılan bir kültür haline getirilmesi hayati önem ve öncelik taşır.


Kültüre dahil etmek


Etik Kod’un gerçek gücü, kurum kültürüne dahil edilmesinden gelir. Bunun için:


  • Eğitimler: Etik Kod’u vaka çalışmalarıyla ve tekraren anlatın. Yalnızca eğitimler de yetmez; şirket içi oyunlarla, toplantıların bir kısmını bu konuya ayırmakla, operasyon içinde yaşanan örnekleri çalışanlarınızla paylaşmakla, Etik Kod’u günlük hayatın bir parçası haline getirin.
  • Örnek yöneticiler: En başta üst yönetimin, ardından orta kademedeki yöneticilerin Etik Kod’a uymada öncü olmalarını sağlayın. Sonra diğer çalışanlardan koda uyum bekleyin.
  • Politika ve prosedürlerle uyum: Politika ve prosedürlerinizi Etik Kod’a uyumu güçlendirecek şekilde güncelleyin. Ulaşılması imkansız satış hedeflerine bağlı bir prim sistemi uyguluyorsanız, çalışanlarınızın yıl sonu satışlarını raporlarken dürüst olmalarını zorlaştırdığınızı fark edin.
  • Geri bildirim mekanizmaları: Çalışanlar, Etik Kod’a aykırı durumları güvenle bildirebilmeli. Bildirimlerinin karşılığında adil bir uygulama yapılacağından, Etik Kod karşısında kimsenin bir ayrıcalığı olmayacağından emin olmalarını sağlayın.
  • Sürekli güncelleme: Kod, değişen iş hayatına, piyasaya, sektörel gerçeklere ve iş yapış biçimlerine uyum sağlamalı. Bu nedenle de Etik Kod’un yaşayan, gerektiğinde güncellenen ve bu güncellemeye ilgili herkesin dahil edildiği bir doküman olmasına özen gösterin.


Son Söz


Etik Kod, bir duvar süsü değil, bir yaşam biçimidir. Çerçeveletip asmak yerine, şirketin damarlarına işlemesi ve adaletle uygulanması gerekir. Çünkü etik kültür, yalnızca yazılı kurallarla değil, asıl günlük davranışlarla yaşar.


Yine üç kelimeye indirmemiz gerekirse, bir Etik Kod’un etkili olabilmesi için en gerekli olan; adil, canlı ve kültüre dahil olmasıdır.


İlgili hizmet: Davranış Kuralları ve Etik Kodlar